Özgün Sosyal Düşünce

...Dünyaya Türkiye Merkezli Bakış

  • Yazıtipi boyutunu arttır
  • Varsayılan yazıtipi boyutu
  • Yazıtipi boyutunu azaltır
Anasayfa Sosyal Coğrafya Avrupa Birliği Ülkelerinde Nüfusun Dini Yapısı

Avrupa Birliği Ülkelerinde Nüfusun Dini Yapısı

e-Posta Yazdır

Din, insanın doktrinler, ibadet şekilleri, değerler ve tavırlarla birleşmiş metafizik inançlarını belirtmektedir. Dinin insanın ruh dünyasında çok büyük bir etkisi vardır. Din aynı zamanda kültürün de önemli bir unsurudur. Her ne kadar dinin sosyal yaşamdaki fonksiyonu birçok AB ülkesinde yitirilmişse de (özellikle Kuzey Avrupa ve İskandinav ülkeleri) dinsel geleneklerde kök salmış olanlar (başta Polonya olmak üzere Katolik Hıristiyan aileler arasında) hala birçok dini ritüellere devam etmektedir. Dinler ve aynı dinin mezhepleri arasındaki çeşitlilikler de insanların kültürel farklılıklarında önemli bir unsur olmakta ve dini kültür bölgeleri oluşturmaktadır. Batı ve Kuzey Avrupa’da Protestan, Güney ve Orta Avrupa’da Katolik, Doğu Avrupa ve Balkanlarda Ortodoks inanışına mensup Hıristiyanların durumu bunu örneklemektedir.

Din, toplumsal, siyasal ve ekonomik yaşamın çeşitli yönlerini etkiler. Avrupa’nın mimari yapısında (kiliseler), birçok yer adında Saint (St) dinsel öğeler belirgindir. Avrupa kıtasında, Hıristiyanlık en yaygın ve mensuplarının en fazla olduğu dindir. Ancak, Avrupa kıtası ve AB ülkelerinde Hıristiyan inanışının üç farklı mezhebi dikkati çekmektedir. Tarihi süreç içerisinde Hıristiyan mezhepleri arasındaki çatışmalar Ortaçağ boyunca Avrupa kıtasında kanlı savaşlara sahne olmuş ve yüz binlerce insanın hayatını kaybetmesine ya da başka ülke ve kıtalara göçlere neden olmuştur.

Dinlerin Dağılışı; hakkında yapılan çalışmalarda en büyük sorun elde edilebilir verilerin niteliği ve azlığıdır. Dinsel bağlılığın ölçülmesi de temel bir güçlüktür. Bu konuda, istatistikleri insanların kendi dinlerinin özelliklerine, dinsel kuruluşların mensuplarına ya da dinsel uygulamalara dayandırmak şeklinde farklı yöntemler kullanılabilir. İnanç ve ibadetlerin derecesini ölçmek mümkün değildir. Çoğu ülkelerde nüfus sayımlarında dinle ilgili sorular da sorulmaktadır. Böylece elde edilebilir veriler büyük ölçüde değişiklik göstermektedir. Dünyada veya AB ülkelerinde dinlerin dağılışını gösteren bir harita dinlerin mensuplarını esas alınarak yapılabilir. Birçok ülkede bunun derecesini bile belirlemek güçtür. Alansal ayırım nüfusun en büyük kesiminin mensup olduğu dine uygun olarak yapıldığı için ülke düzeyinde bir genelleme söz konusudur. İtalya’da Roman Katolik Hıristiyanların çoğunluğu oluşturması gibi. Bazen de bir ülke içerisinde farklı dinsel inanışlar yoğunluk kazanabilir. Örneğin Almanya’nın kuzey eyaletlerinde Protestan, Avusturya sınırına yakın güney eyaletlerinde ise Roman Katolik nüfus yoğunluktadır.

Hıristiyanlığın Roman Katolik mezhebinin merkezi Roma’daki Vatikan’dır. Vatikan’daki Papalık, Katolik inancının dini merkezi konumunda olup, İtalya içerisinde enklav özelliğinde bir kilise devletidir. Avrupa Birliğine üye 27 devletten 14’ünde nüfusun % 50 den fazlası Roman Katolik’dir. İtalya, Polonya, İspanya, Portekiz, İrlanda, Lüksemburg ve Malta’da Roman Katoliklerin ülkenin toplam nüfusuna oranı % 90’ın üzerindedir. Katolik nüfusun sayıca en fazla olduğu ülkeler ise İtalya (56.8 milyon), Fransa (50.1 milyon), İspanya (37.8 milyon), Polonya(36.7 milyon) ve Almanya (28 milyon) dır. Katolik inancına mensup olanlar, diğer Protestan Hıristiyanlara oranla aile bağları daha güçlü, dini değerlere daha bağlı (muhafazakar) dır. Avrupa Birliği Anayasasında Hıristiyanlığa atıf yapılmasını talep eden muhafazakar Katolikler aynı gerekçeyle, 70 milyonu aşkın Müslüman nüfusunun sayı ve oran olarak yüksekliği nedeniyle Türkiye’nin AB üyeliğini soğuk karşılamaktadırlar.

AB’de Roman Katolik Nüfusun çoğunlukta olduğu ülkeler
(14 ülkede nüfusun yarıdan fazlası)

  

Ülke

Oran %

Sayı (bin)

ÜLKE

Oran %

Sayı

İtalya

98

56 895

Litvanya

85

3 066

Malta

98

    389

Fransa

83

50 152

Lüksemburg

97

    448

Belçika

75

7 761

Polonya

95

36 495

Avusturya

73.6

6 016

İspanya

94

37 863

Slovenya

70.8

1 424

Portekiz

94

9 893

Macaristan

67.5

6 771

İrlanda

91.6

3 636

Slovakya

60.3

3 270

Doğu Avrupa ve Balkan ülkelerinin nüfusunun çoğunluğu Hıristiyanlığın Ortodoks mezhebine mensupturlar. Nitekim, Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rumları ile Avrupa Birliği’ne 2007 de üye olan Romanya ve Bulgaristan’ın nüfuslarının çoğunluğu Ortodoks Hıristiyan’dır. Ortodoks inanışında Katoliklerde olduğu gibi tek bir merkeze (Vatikan) bağlılık söz konusu değildir. Rum, Bulgar, Ermeni, Rus vb. Ortodoksların kiliseleri ayrı ayrıdır. Ancak, son yıllarda başta A.B.D olmak üzere bazı AB üyesi ülkeler, İstanbul Fener Ortodoks Patrikhanesi’nin Lozan Antlaşmasıyla çerçevesi belirlenen konumunu değiştirmek istemekte, bunu Türkiye’nin AB üyelik müzakerelerine başlamasında ve müzakere sürecinde bir ön koşul olarak dayatmaya çalışmaktadırlar. Fener Ortodoks Patriği’nin bütün dünya Ortodokslarının ruhani liderliği anlamına gelen ve dini olmaktan çok siyasi bir hüviyeti olan “Ekümenik” sıfatını almasını ve İstanbul Heybeliada’daki Ruhban Okulu[1]’nun açılmasını istemektedirler.AB Ülkelerinde Hıristiyanlığın Protestan mezhebine mensup olanlar genelde kuzey ve kuzeybatı Avrupa ülkeleridir. Danimarka % 95, Finlandiya % 89, İsveç % 87 oranlarıyla en önde gelen ülkelerdir. Estonya ve Letonya’da da en yaygın dini inanış Protestanlıktır. Protestan sayısının en fazla olduğu ülkeler ise Almanya (28 milyon), Birleşik Krallık (yaklaşık 20 milyon) ve İsveç (5.1 milyon) dir. Avrupa Konseyi’nin, 1 Ocak 2002- 1 Ocak 2003 tarihlerini kapsayan ve 45 üye ülkeyi içeren yıllık nüfus raporunda, evlilik sayılarında yaygın bir düşüşe dikkati çekmekte ve bunda temel etmenin evlilik dışı yaşama gibi diğer birlikteliklerin görülmesini göstermektedir. Protestanların çoğunlukta olduğu İzlanda, Norveç, İsveç ve Estonya gibi kuzey Avrupa ülkelerinde evlilik dışı doğumlar toplam doğum sayısının % 50’den fazlasını temsil etmektedir. Toplumların temel çekirdeğini oluşturan aile kurumunun dejenere olmasını ortaya koyan bu vahim tablo, genelde bütün Avrupa’nın, özelde AB ülkelerinin geleceği açısından düşündürücüdür.

AB ÜLKELERİNDE DİNLER

Ülke Adı

Dİn

1.Almanya

Protestan % 34, Roman Katolik % 34, İslam % 3.7, hiçbir dine bağlı olmayan ya da diğerleri % 28.3

2.Fransa

Roman Katolik, % 83-88; İslam % 10, Protestan % 2, Yahudi % 1

3.Birleşik Krallık

Anglikan ve Roman Katolik 40 milyon, Müslüman 1.5 milyon, Presberiyan 800,000, Metodist 760,000, Sih 500,000, Hindu 500,000, Yahudi 350,000

4.İtalya

Roman Katolik % 98, diğerleri % 2

5.İspanya

Roman Katolik % 94.

6.Hollanda

Roman Katolik % 31, Protestan, % 21, İslam % 4.4, diğer % 3.6, hiçbir dine bağlı olmayan, % 40.

7.Belçika

Roman Katolik % 75, Protestan ya da diğerleri % 25

8.Yunanistan

Yunan Ortodoks % 98, İslam % 1.3, diğerleri % 0.7

9.Portekiz

Roman Katolik % 94, Protestan ve diğer % 6.

10.İsveç

Evangelist Lütheryan % 87, Roman Katolik % 1.5, diğer, Ortodoks, Baptist, Müslüman, Yahudi, Budist

11.Avusturya

Roman Katolik % 73.6, Protestan % 4.7 , Müslüman % 4.2, diğer % 0.1, hiçbiri % 17.4

12.Danimarka

Evangelist Lüteriyen % 95, diğer Protestan ve Roman Katolik % 3, Müslüm. % 2

13.Finlandiya

Evangelist Lüteriyen % 89, Yunan Ortodoks % 1, hiçbiri % 9, diğer % 1

14.İrlanda

Roman Katolik % 91.6, Anglikan (Protestan) % 2.5, diğer % 5.9

15.Lüksemburg

Roman Katolik % 97, Protestan ve Yahudi % 3

16.Polonya

Roman Katolik % 95, Rus Ortodoks, Protestan ve diğer % 5.

17.Çek Cum.

Ateist % 39.8, Roman Katolik % 39.2, Protestan % 4.6, Ortodoks % 3, diğerleri %13.4

18.Macaristan

Roman Katolik % 67.5, Kalvinist % 20, Lüteryan % 5, Ateist ve diğerleri % 7.5

19.Slovakya

Roman Katolik % 60.3, Ateist % 9.7, Protestan % 8.4, Ortodoks % 4.1, diğer % 17.5.

20.Litvanya

Katolik, % 85, diğerleri Lütheryan, Rus Ortodoks, Protestan, Evangelist Hıristiyan Baptist, İslam, Yahudi

21.Letonya

Lüteryan, Roman Katolik ve Rus Ortodoks

22.Slovenya

Roman Katolik % 70.8, Lütheryan % 1, İslam % 1, Ateist % 4.3, diğer % 22.9.

23.Estonya

Evangelist Lüteryan, Rus Ortodoks, Estonya Ortodoks, Baptist, Methodist, Roman Katolik, Yahudi

24. Kıbrıs

Yunan Ortodoks % 78, İslam % 18, diğerleri % 4 (1993 tah.)

25.Malta

Roman Katolik % 98

26.Romanya

Romen Ortodoks % 87, Protestan % 6.8, Roman Katolik % 5.6, diğer % 0.6.

27.Bulgaristan

Bulgar Ortodoks % 82.6, İslam 12.2, Roman Katolik % 1.7, Yahudi % 0.1, Protestan, Gregorian-Ermeni ve diğer % 3.4 (1998)

28.Hırvatistan*

Roman Katolik % 87.8, Ortodoks % 4.4, Müslüman % 1.3, Protestan % 0.3, diğerleri ve bilinmeyen % 6.2 (2001)

29.Türkiye*

İslam (Çoğunluğu Sünni) % 99.8.

*AB üyeliğine müzakere sürecinde olan ülkeler

 


 

[1] Heybeliada Ruhban Okulu Türkiye Cumhuriyeti tarafından kapatılmamıştır. Yüksek Öğretim Kurumu (YÖK) Tevhidi Tedrisat Kanununun bir gereği olarak Heybeliada’daki Ruhban Okulu’nun Yök’e bağlanmasını talep ettiğinde Fener Patrikhanesi bunu kabul etmeyerek okulun faaliyetini durdurmuştur. Son yıllarda bir ara formül bulmak amacıyla İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi açılarak Ruhban Okulunun İlahiyat Fakültesine bağlı bir kurum olarak açılmasına izin verilmiş, ancak Fener Ortodoks Patrikhanesi bu teklifi kabul etmemiştir.